مقدمه « زمينه‌هاى سياسى » كدام است ؟ با توجه به موضوع اين فصل ، يعنى « زمينه‌هاى سياسى قيام امام حسين ( ع ) . . . » ، لازم است نخست ، عنوان بحث و گسترهء آن روشن گردد . ضرورت تبيين اين موضوع از آنجا ناشى مىگردد كه ، اوّلًا مرزهاى ميان علوم اجتماعى از قبيل جامعه‌شناسى ، علوم سياسى ، اقتصاد سياسى ، روان‌شناسى اجتماعى و نظاير آن بسيار كمرنگ است و غالباً تفاوت اين علوم تنها به تفاوت زاويهء ديد است و نه تغيير اصل موضوع كه انسان و مسائل مرتبط با وى مىباشد ؛ ثانياً در ميان انديشمندان علم سياست از قديم و جديد ، نه در مورد قلمرو « سياست » و نه در مورد قلمرو « علم سياست » اتفاق نظر وجود ندارد . « 1 »

--> ( 1 ) - ر . ك : جين مارى دنكوين ، علم السياسة ، ترجمهء محمد عرب صاصيلا ، ص ص 45 ، 46 ، 65 - 51 ؛ عبدالحميد ابوالحمد ، مبانى سياست ، ج 1 ، ص ص 10 ، 21 - 12 ؛ براس و بولك ، همان ، ص 494 ؛ محمد معين ، فرهنگ فارسى ، واژهء « سياست » ؛ دكتر محمد فايز عبدأ سعيد ، قضايا علم السياسة العام ، ص ص 15 - 9 ؛ دكتر احمد بخشايشى اردستانى ، اصول علم سياست ، ص ص 17 - 14 ؛ بطرس البستانى ، دائرة المعارف ، ج 10 ، ص 280 ؛ دكتر محمد عماره ، دكتر عبدالرحمن منيف ، دكتر لبيب شقير و چند تن ديگر ، الموسوعة السياسية ، ج 3 ، ص ص 362 ، 368 ؛ افلاطون ، جمهور ، كتاب اول تا چهارم ، ص ص 37 ، 77 ، 101 ، 107 ، 108 ، 113 ، 121 - 119 ، 135 - 132 ، 144 ، 147 ، 208 ، 210 ، 215 ، 226 - 218 ، 236 - 234 ؛ ارسطو ، سياست ، كتاب اول و سوم و ششم تا هشتم ، ص ص 6 ، 134 ، 280 ، 281 ، 286 - 284 ، 290 ، 291 ، 303 ، 312 ، 324 ، 328 ؛ ارسطو ، اخلاق نيكوماخوسى ، كتاب اول و پنجم ، ص ص 3 ، 4 ، 6 ، 21 ، 27 ، 110 ، 111 ؛ مايكل فاستر ، خداوندان انديشهء سياسى ، ج 1 ، ص ص 369 - 365 ، 372 ، 374 ، 381 ؛ برايان ردهد ، انديشهء سياسى از افلاطون تاناتو ، ترجمهء مرتضى كاخى و اكبر افسرى ، ص ص 76 ، 87 - 83 ، 89 ، 90 ، 94 - 92 ، 96 ، 109 - 106 ، 113 ، 114 ، 120 ؛ ابو على ، حسين بن سينا ، الشفا ، الالهيات ، المقالة العاشرة ، ص ص 442 ، 443 ، 446 ؛ نصيرالدين محمد بن محمد بن حسن طوسى ، اخلاق ناصرى ، ص ص 6 ، 210 ، 239 - 237 ؛ علامة نجم‌الدين عمر قزوينى ، حكمة العين ، با شرح علامة شمس‌الدين محمد بن مباركشاه بخارى ، به تصحيح جعفر زاهدى ، ص 28 ؛ شمس‌الدين ، محمد بن محمود آملى ، نفايس الفنون فى عرايس العيون ، ج 1 ، ص 14 ، ج 2 ، ص ص 412 ، 415 ، 422 ، 430 ؛ ابو حامد ، محمد بن محمد غزالى ، إحياء علوم الدين ، ج 1 ، ص ص 28 ، 29 ؛ ابن سينا ، منطق المشرقيّين ، ص 7 ؛ رسائل اخوان الصفا ، ج 1 ، رسالهء هفتم ، ص ص 267 ، 273 ، 274 ؛ ابو على ، حسن بن على بن اسحاق ( خواجه نظام الملك ، سياست نامه ، فصل‌هاى سوم و ششم و هفتم و هشتم ، اصل سوم ، ص ص 152 ، 153 ، 159 ، 161 ؛ ابوالحسن ، على بن محمد بغدادى ماوردى ، الاحكام السلطانيه و الولايات الدينيه ، ص ص 11 ، 13 ؛ عبدالرحمن بن خلدون ، مقدمه ، كتاب اول ، باب سوم ، فصل 25 ، ص ص 150 ، 151 ؛ احمد بن محمد بن عبد ربّه الأندلسى ، العقد الفريد ، به تحقيق دكتر مفيد محمد قميحه ، ج 1 ، ص ص 9 ، 23 ، 27 ؛ عبدالعلى باقى ، مدرس مجاهدى شكست‌ناپذير ، ص 299 ؛ محمد تركمان ، آراء ، انديشه‌ها و فلسفهء سياسى مدرس ، ص ص 62 ، 63 ؛ ابو نصر ، محمد بن محمد فارابى ، إحصاء العلوم ، ترجمهء حسين خديو جم ، ص ص 106 ، 107 ، 110 ؛ فارابى ، سياست مدنيّه ، ترجمهء سيد جعفر سجادى ، ص 193 ؛ امام خمينى ، حكومت اسلامى ، ص ص 53 ، 54 ، 71 ؛ علامه محمد تقى جعفرى ، حكمت اصول سياسى اسلام ، ص ص 47 ، 48 ؛ عباسعلى عميد زنجانى ، مبانى انديشهء سياسى اسلام ، ص ص 95 - 86 ؛ جلال‌الدين مدنى ، مبانى و كليات علوم سياسى ، ص 36 ؛ هيئت تحريريهء مؤسسهء امام خمينى ( ره ) ، فلسفهء سياست ، درس سوم ، ص ص 63 - 60 ، درس پنجم ، ص ص 99 - 89 ؛ نيكولو ماكياوللى ، شهريار ، ترجمهء داريوش آشورى ، ص ص 35 ، 112 ؛ سيد صدرالدين قبّانچى ، علم السياسة ، ص ص 17 - 7 ، 30 - 26 .